Suriname deel 3 en op weg naar Tobago

Dat Suriname indruk op ons maakte moge duidelijk zijn. Voorop staat dat dit land en haar mooie mensen een positievere beeldvorming verdient dan alleen de belichting van het politiek leiderschap. Wij sluiten Suriname in ons hart. Wat kunnen we nog meer doen?
Drie laatste reisimpressies inzake Suriname

‘Weg met de Nederlandse baas’

Uiteraard heb ik, en hoogstwaarschijnlijk jij ook weleens gedacht: “weg met deze baas”, maar de uitspraak “Weg met de Nederlandse baas” is van de inmiddels 78 jarige Surinaamse meneer Bernard. Langs de Commewijnerivier bezoeken we de plantage Marienburg waar naast de groei van suikerbieten ook een rumfabriek in bedrijf was. Michel stapt als eerste uit de auto en loopt naar het monument ter nagedachtenis aan de immigratie van vele Javaanse en Hindoestaanse mensen die op de plantages werden uitgebuit. Bernard en Michel raken direct in een geanimeerd gesprek. Met behulp van zwart/ wit foto’s krijgt hij een eerste indruk van hoe het er in de jaren tussen 1882 en 1986 moet hebben uitgezien.

Bernard werkte ruim 30 jaar in de rumfabriek. Trots loopt hij met ons door de overwoekerde hallen. Hij brengt de plantage met behulp van de foto’s tot leven. We nemen het risico dat er een dakplaat naar beneden kan komen en bewonderen de oude op pulp van de suikerbieten gestookte stoommachines. Alles staat er nog. Zelfs het koloniale huis waar de Nederlandse “bazen” hebben gewoond.
Meneer Bernard spreekt zijn treurnis uit door aan te geven dat het protest onder de arbeiders destijds : ‘ weg met de Nederlandse baas’ in zijn beleving geenszins alleen maar positieve gevolgen had. Hij werkte er met veel plezier. Doet het nu zonder pensioen en leeft van een schamele uitkering van 500 srd(€55,=) per maand. Hij had een goed leven onder de Nederlandse baas. De plantage werd verkocht voor weinig aan de Surinaamse staat. Daarna is de fabriek al vrij snel stilgelegd. Geen leiding. En wellicht ook geen subtiele overgang waarbij de tijd werd genomen alles goed over te dragen. De ex-medewerkers zijn nooit ontslagen en leven in de krotten rond de vervallen fabriek.

Op ons maakte deze spontane excursie indruk. Het koloniale verleden kan blijkbaar ook een positieve kant hebben. Met gemengde gevoelens schudden we de hand van meneer Bernard en zijn vrouw. Hun huis staat aan het begin van de plantage. Nog dagenlang zijn we ermee bezig. Het gevoel erbij is toch anders dan wanneer je deze periode van slavernij uit de geschiedenisboeken leert. Na een gesprek hierover met mijn vriendin Vojka, komen we tot de conclusie dat we vooral moeten kijken naar de tijd voordat de inmenging van Nederland in Suriname plaatsvond. De tijd voordat de fabriek werd gebouwd en de plantages werden ingelijfd. Toen was Suriname een rijk land, maar werd leeggeplunderd, zoals andere koloniën. Slavernij, uitbuiting, bestelen van mensen die daarvoor leefde van de voedzame grond in eenheid met de natuur. Ook vandaag de dag nog nemen op macht en geld beluste zakenmensen het nog steeds niet zo nauw met de in-humane kant van hun handelwijze.

Verschil arm en rijk. Opkomst van de Chinezen

In Suriname valt ons het verschil tussen arm en rijk enorm op. We lezen in de Parbode dat vooral beroepen in de middenlaag relatief veel belasting moeten afgedragen. Dat trekt de verhoudingen behoorlijk scheef.
Wat we zien is dat bij een aantal Surinamers de spirit ontbreekt om te werken voor weinig geld. Er wordt onder veel mannen wat rondgehangen, vooral wiet gerookt en gedronken, waardoor gezinnen uit elkaar vallen en vrouwen vaak alleen , met behulp van ouders, het gezin runnen.
Daarnaast maken we kennis met ondernemers en mensen die werken voor de overheid. Die hebben het vaak goed en staan afkeurend tegenover de in hun ogen lamlendigheid onder een aantal Surinamers. In Domburg is het schoon dankzij de plantsoenendienst waarin wij vooral Chinezen zien werken.
Het zijn ook vooral de mensen uit China die de supermarkten runnen. Zij kunnen de eerste vijf jaar een winkel runnen, zonder belasting te hoeven betalen. Na 4 1/2 jaar vertrekken zij en komt er een nieuwe Chinees in, die vervolgens weer na 4 1/2 jaar vertelt en ook geen belasting heeft betaald.. Daar waar het beheer onder Surinamers is gaat het vooral om lekker eten, verse groenten, fruit, kruiden etc. Er is iets van te maken en wij komen er graag. De hartelijkheid onder Surinamers is fantastisch. Die ervaren wij overigens minder in de Chinese winkels.

In de auto verhuur valt ook geld te verdienen. We leren Ritchie kennen. Die er in Domburg voor zorgt dat een aantal mannen weer van betekenis zijn in zijn company. Jimmy een van zijn medewerkers, vertelde ons dat hij verslaafd geweest was en nu heel veel plezier heeft in het taxirijden. Hij vertelt ons vol trots alles over Parimaribo, de politieke situatie. Etc… met de nodige humor erbij en “Ja, man!” Zo kan het ook.

Kookles

Suriname is voor ons het land van hartelijkheid. Mevrouw Sita haar dochters Shuwani, Sukweni, de een studerend voor onderwijzer en de ander voor verpleegkundige, werken alledrie in de havenlodge “ Riverbreeze”. Zij en Rishma, een jonge alleenstaande moeder, bezorgde ons een prachtige tijd. Bij mevrouw Sita leerde we thuis Pom maken en Roti kip massala.


De Hindoestaanse Rishma start de dag in de lodge met koken waardoor het water al uit je mond loopt door de geuren. Bij haar thuis leren we Pitjel maken.
De havenlodge wordt door een Nederlander verpacht aan Rob. Ook een Nederlander. Hij trekt er 2 jaar voor uit om te kijken of hij kan wennen. Zijn vrouw komt dit jaar in juli over. De havengelden worden geïnd door Netty en Jelle. Twee Nederlanders die inmiddels al ruim 15 jaar in Suriname wonen. Eerst op een boot en nu in een huis tussen de apen, de bloemen, de papaja’s de kokosnoten en al het andere moois die de natuur in Suriname zo rijk en interessant maakt.

Ook tijdens ons bezoek aan Botopassie werk ik mee in de keuken. Ik leer Surinaamse nasi en bami maken. Kroketten met kip bereiden en vooral veel plezier maken tijdens het koken.

 

 

3 gedachtes over “Suriname deel 3 en op weg naar Tobago

  1. Dit is min of meer het eerste reisverslag over Suriname dat mij triggert op een andere manier te kijken naar de Surinaamse situatie. Ofwel “opnieuw heel beeldend beschreven”. Klasse !

    Goede reis verder. (In mijn ogen zijn jullie pas echt op wereldreis wanneer je door het Panamakanaal gevaren bent….)

    Like

  2. Informatief verslag. Ik bemerk een zekere betrokkenheid van jullie bij ……..bij wat precies? gaan jullie nog een keer terug?
    Fijne reis verder.

    Like

  3. Wie lange reizen maakt kan veel verhalen…
    Nou, en ook veel leren blijkbaar. Goh, wat gebeuren er veel interessante dingen en wat lijkt het leven onbezorgd en loopt het als vanzelf van het een in het ander.
    We zijn benieuwd hoe alles zal smaken wanneer je in dit kikkerland je kunsten kan vertonen (ahum).
    Jullie zullen je ws steeds meer ‘wereldburger’ voelen naarmate je meer hoort en ziet en mag beleven in de landen en gebieden waar het lot je min of meer heen voert.
    Geniet maar lekker verder!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s